Het verhaal van William Wallace dat in de film Braveheart wordt weergegeven, wijkt in werkelijkheid af van het leven van deze Schotse held, al zijn in de film Wallace’ belangrijkste overwinningen en hoogtepunten op een spectaculaire manier verfilmd.

Het begin van de opstand

Het was rond deze tijd dat de ridder sir Malcolm Wallace op Loundoun Hill werd gedood door de Engelsen, en deze Malcolm had drie zoons. Een van hun was William Wallace. Hij had onderricht gekregen bij verschillende ooms, die hem hadden geleerd te vechten en te strijden. Dit had hem tot een vastberaden en invloedrijke man gemaakt van ongeveer twee meter lang, een uitzonderlijke lengte voor die tijd.
 

Anders dan Braveheart beweert, kwam William Wallace niet terug naar zijn geboorteplaats om in vrede te leven, hij doodde een aantal Engelse jongens, werd vogelvrij verklaard en doodde hierna een stel Engelse soldaten die hem zijn vis af wilden nemen. Tot verdere confrontaties kwam het niet echt, hij trouwde of kreeg een relatie met Marion Braidfute en sommige bronnen zeggen dat hij daar een kind mee had.
 

Toen de Engelse sheriff Hazerig Marion gevangen nam en doodde om William uit de tent te lokken, kwam hij niet opdagen. Hij verzamelde zijn militie waarmee hij regelmatig aanvallen op Engelse patrouilles had uitgevoerd en hiermee ging hij die nacht Hazerigs kasteel binnen. De soldaten maakten de sheriff af samen met alle andere mannen die in het kasteel te vinden waren, de vrouwen en monniken liet hij vrijuit gaan.
 

Deze actie kon Wallace’ woede niet koelen, hij zette een leger op dat binnen een jaar veel aanhang kreeg. Zijn situatie was namelijk zeer herkenbaar, de bagpipe was verboden, er waren hoge belastingen en wanneer een Schot een vrouw trouwde, kon de landheer haar komen opeisen. Het is daarom niet verwonderlijk dat de opstand zoveel gehoor vond, vanuit heel Schotland kwamen clans te wapen en steunden William Wallace. In een moedige aanval namen ze Scone en de naburige landen in. Ook de jonge Robert the Bruce begon met anti-Engelse acties, al waren zij van korte duur. William Wallace vocht in de laaglanden en borders, zijn vriend Andrew Moray in de hooglanden.

De slag bij Stirling

Nadat er veel kastelen waren ingenomen, kreeg William te horen dat de Engelsen met een enorm leger naderden. Omdat de Schotse legers veel vlugger waren door de weinige bepakking, konden Wallace en Moray elkaar vlak voor Stirling ontmoeten. Hier moest het Engelse leger, dat bestond uit 60.000 man infanterie en 8.000 man cavalerie, de brug over de rivier de Forth oversteken.
 

Op 11 september 1297 wachtte William Wallace hen op met een leger van 40.000 Schotse infanterie en 180 ruiters, op de plek waar nu het National Wallace Monument staat. Wallace liet de Engelsen rustig oversteken, totdat de helft van de troepen over de brug was getrokken. Toen liet hij zijn 40.000 woedende soldaten aanvallen in de woeste highlanders charge. Al gauw brak er paniek uit bij de Engelsen en velen probeerden terug te trekken over de brug, terwijl hun bevelhebber, John de Warenne, zijn troepen over de brug naar het front leidde. Op den duur brak de brug en stortte de Engelse cavalerie in het water. De Engelsen werden in de pan gehakt, terwijl het aantal Schotse doden opmerkelijk laag was, het grootste verlies was de dood van Wallace’ vriend en generaal sir Andrew Moray.
 

Na de veldslag stonden de Schotse edelen tijdelijk aan de kant van William Wallace, hij werd tot ridder geslagen en tot beschermer van Schotland benoemd. Nu de Engelsen uit Schotland waren verjaagd, was Williams voornaamste bezigheid het herstellen van oude handelsverdragen en het maken van bondgenoten. Er werden echter nieuwe plannen om Schotland in te vallen gemaakt en dat was de reden waarom Wallace zijn zwaard weer oppakte en met zijn leger Engeland binnenviel. In Northumberland volgden de Schotten het Engelse leger, dat grotendeels tot achter de muren van Newcastle vluchtte. Ze vielen de omgeving van de stad aan zonder op verzet te stuiten. De discipline was streng: degene die ongewapende vrouwen of kinderen aanviel, werd opgehangen. Later trok Wallace’ leger door de rest van Engeland, waarbij er ongeveer 700 dorpen werden platgebrand.

De slag bij Falkirk

De invasie eindigde toen York was ingenomen. Edward de 1^ste had namelijk een leger op de been gebracht en trok nu de kant van Schotland op. Wallace zag zich genoodzaakt terug te vallen op guerrillatechnieken en trok terug naar de borders, onderweg alle velden platbrandend. Hij riep alle Schotse mannen tussen de 16 en 75 jaar te wapen.
 

Het Engelse leger kwam vanuit het hele Britse rijk, er waren Ierse voetsoldaten, Welshe boogschutters en ook Schotse lords die achter Edward stonden. Zo trok de koning met zijn leger door het zwartgeblakerde noorden van het land. Zijn soldaten leden honger en vele kwamen om.

De dag voordat hij slag zou leveren bij Falkirk viel Edward van zijn paard, dat onder hem bezweek, en kneusde enkele ribben. Dit weerhield hem er niet van om op het slagveld aanwezig te zijn.
 

De Schotten hadden hoger gelegen gebied en hun schiltroms beschermden hen tegen de Engelse cavalerie met vier meter lange speren. Veel Schotse edelen waren aanwezig en vormden de cavalerie-eenheid. De Engelsen vielen aan met een deel van hun infanterie, die compleet in de pan werd gehakt. Maar tijdens de charge van de Engelse cavalerie sloegen de Schotse edelen op de vlucht, hun leger achterlatend zonder cavalerie. De Welshe boogschutters openden nu het vuur en de Schotten waren weerloos. Dit was fataal en toen er te veel doden waren gevallen, waren ze genoodzaakt terug te trekken. De veldslag was verloren, maar William Wallace kon ontsnappen.

Het einde

Er is niet goed bekend wat er na de slag bij Falkirk gebeurde. Tegen het einde van 1298 trad William terug als beschermer van Schotland en maakte plaats voor Robert Bruce, earl van Carrick, en John Comyn van Badenoch. Het is mogelijk dat hij daarna naar Frankrijk of zelfs naar Rome ging om daar voor de Schotse zaak te bepleiten, of dat hij een tijd in het Franse leger diende.
 

Het is vrijwel zeker dat Wallace rond 1303 terug was in zijn geboorteland en zich daar verborg. Twee jaar lang wist hij de Engelsen te ontwijken, alhoewel het ook mogelijk is dat hij ondertussen verschillende aanvallen op Engelse garnizoenen deed. In 1305 werd hij uiteindelijk verraden door John de Menteith, een Schotse ridder die loyaal aan Engeland was. Wallace werd naar Londen gebracht en daar berecht voor verraad. Hij antwoordde op de beschuldiging: ‘I could not be a traitor to Edward, for I was never his subject.’ (Ik zou geen verrader van Edward kunnen zijn, want ik was nooit zijn onderdaan). Na de rechtszaak, waarin hij schuldig werd bevonden, werd hij weggevoerd, uitgekleed en door een paard door de stad getrokken naar Smithfield. Hij werd opgehangen, verdronken en gevierendeeld – gewurgd door het ophangen, maar bevrijd toen hij nog in leven was, gecastreerd, van zijn ingewanden ontdaan, die voor hem werden verbrand, daarna in vier stukken gesneden. Zijn hoofd werd op een staak gestoken bij de Londen Bridge. Zijn ledematen werden tentoongesteld in Newcastle, Berwick, Stirling en Aberdeen. Voor de Schotten was deze executie het bewijs van de Engelse wreedheid dat het vrijheidsvuur weer aanwakkerde onder leiding van Robert the Bruce, die na lange campagnes tegen de Engelsen de absolute overwinning behaalde op Bannockburn.

Home