Wat is wicca niet?

De termen hekserij / heks kunnen misschien in eerst instantie verwarrend werken. Daarom heeft het ook zin om aan te geven wat wicca juist niet is. Moderne hekserij wordt vaak in verband gebracht met satanisme en allerlei duistere zaken. Dit heeft onder andere te maken met de manier waarop we heksen kennen uit de geschiedenis. Het beeld van de klassieke heks die haar ziel aan de de duivel heeft gegeven, is eigenlijk een projectie van de angst voor de vrouw (en alle andere verwante lunaire zaken) van de (vroegere) christelijke kerk. De misogynie van de kerk lijkt de laatste tijd af te nemen, maar dit kwade archetype van de heks leeft nog steeds onderhuids in de wereldwijde samenleving. De bewering dat binnen de wicca satan aanbeden wordt, klopt niet. Satan maakt deel uit van de welomschreven Abrahamische godsdiensten en staat daarmee volledig los van de vrij moderne natuurreligie die wicca is. De figuur Satan is in de optiek van de meeste wicca's een christelijke oplossing om de aanwezigheid van "het kwaad in de wereld" te kunnen verklaren en dit kwaad vervolgens in zijn schoenen te schuiven. Wicca's geloven in het algemeen dan ook niet in satan.

De link tussen de levensfilosofie van het moderne satanisme en de hekserij klopt ook niet. Satanisme gaat uit van het individu als zijn eigen hedonistische god. De satanist aanbidt, verheerlijkt en dient alleen zijn eigen dierlijke menselijkheid en is hoogstwaarschijnlijk zelfs agnostisch. De satanische leefregels passen niet binnen de ethiek van wicca. Zaken als het volledig overtuigd zijn van de eigen superioriteit, het recht op wraak en het volledig opgaan in recht van de sterkste, zijn wezensvreemd voor een wicca.

In de huidige praktijk blijkt dat vooral evangelische en bijbelvaste christenen het er niet mee eens zijn dat wicca niets met satanisme te maken heeft. Ik begrijp goed dat voor hen een ding duidelijk is; wie niet volgens de letter van de Bijbel leeft en de Here niet volgens de gegeven regels dient, is dientengevolge dus in de handen van de satan gevallen. En met de wicca ook boeddhisten, hindoes, moslims, shintoisten, animisten, sjamanen, druïden, etc... Dat vind ik vooral jammer omdat het de open dialoog vrijwel onmogelijk maakt, en helaas blijkt er meestal ook niets aan die instelling te veranderen.
 

De Rede

Wiccans volgen in het algemeen slechts één leefregel, de Rede : "Doe wat je wilt, mits het niemand schaadt". Hoewel deze regel oorspronkelijk alleen betrekking had op het uitvoeren van magische werk, is in de loop van de jaren het gebruik gegroeid om de Rede meer in algemene zin toe te passen op het eigen doen en laten. Deze ethische regel legt alle verantwoordelijkheid bij ons, om alles wat we doen zorgvuldig te overwegen en niemand, dus ook onszelf niet, schade te berokkenen. Het "doe wat je wilt" staat in dit geval voor het volgen van de ware (ziels) Wil, dus niet voor "doe wat je leuk vindt". Dit betekent dat de dingen die wij doen en de beslissingen die we nemen, als mens en als heks, aan deze twee criteria onderworpen worden. Door het volgen van de Rede wordt je je bewust van de verantwoordelijkheid die je draagt voor jezelf en je omgeving. Je gaat het grote geheel zien en de manieren waarop alles in de kosmos samenhangt. Wanneer je de Rede navolgt kom je vanzelf zeker ook de onmogelijkheden en moeilijke dillemma's tegen die een regel als deze opwerpt. Dan komt het nemen van volledige verantwoordelijkheid voor je handelen om de hoek kijken, en de ware en diegaande betekenis hiervan. Dit zet je zeker met je poten op de Aarde en laat niet veel ruimte voor escapistische zweverigheid. Het bewust volgen van de Rede laat je vooral heel goed naar jezelf kijken en je motivaties grondig tegen het licht houden.

Polariteit

Wat in wicca heel belangrijk is is de persoonlijke connectie met het Goddelijke, zonder een tussenpersoon (b.v. de rol die de christelijke priester vervult). Om deze connectie met de Bron enigszins mogelijk te maken komt hier het begrip polariteit om de hoek kijken. Polariteit zien we overal in de wereld om ons heen. Dood en leven, licht en donker, warm en koud, geven en nemen, mannelijk en vrouwelijk. Polariteit is een onmisbaar begrip. De tegengestelde termen kunnen niet bestaan zonder elkaar. Heel veel cyclussen in de natuur kunnen alleen bestaan door overgangen tussen tegengestelden. Als er geen polariteit zou bestaan, zou alles stilliggen. Totale stilstand -inertie-, is bijvoorbeeld in de natuur- en scheikunde alleen onder heel extreme omstandigheden voor elkaar te krijgen. Terugkoppelend naar het godsbeeld, is deze polariteit daar ook in teruggebracht door het Ene, goddelijke, "op te splitsen" in een mannelijk en een vrouwelijk deel, de God en de Godin. Denk hierbij aan het yin-yang teken. Dit teken laat zien hoe tegendelen samen het geheel vormen. De keuze voor de combinatie mannelijk/vrouwelijk biedt tegenwicht voor de mannelijk-dominante godsdiensten die het religieus denken van heel veel mensen heeft gevormd. Wiccans erkennen dus de rol van het vrouwelijke, zodat er eindelijk balans kan komen in ons denken en in onze gevoelswereld.

Het denken in polen is bedoeld om begrip te krijgen van de grote Eenheid. Jammergenoeg zijn er veel mensen die bij dit polariteits denken onbewust in de Tegenstelling blijven hangen, in plaats van uiteindelijk de stap naar Samenstelling te ervaren. Het denken in tegenstellingen en tweedeling is een kenmerk van de 'patriarchale' denkwijze. Bij een begrip als polariteit is juist het spanningsveld waar de twee polen van hetzelfde begrip elkaar ontmoeten en in elkaar overgaan, datgene waar de boeiendste lessen uit geleerd kunnen worden.

De Godin, De God en de Goden

De religieuze beleving in de wicca komt voort uit een besef van heiligheid van de wereld om ons heen en de wereld in ons. Iedere wicca zal zelf, door eigen ervaring, een contact met het Goddelijke tot stand brengen. Het Goddelijke wordt ervaren als immanent in de wereld. Sommigen voelen dit aan als een stroom die alles in beweging houdt en heilig maakt. Feit is dat het voor mensen heel moeilijk, zoniet onmogelijk is om het Goddelijke direct en accuraat te kunnen benoemen/omschrijven. Binnen de wicca speelt het hierboven genoemde begrip polariteit dan ook een grote rol om dichter tot het onbenoembare, abstracte goddelijke te komen om het te kunnen ervaren. De polariteit wordt in het godsbeeld uitgedrukt als het Heilige Paar, de Godin en de God, als uitdruking van de dynamische eenheid.

De Godin wordt ervaren als de eeuwige oerkracht die telkens weer het universum voortbrengt. Zij is het Zijn, de oersoep, de voedingsbodem, die alles voedt en ons voorziet van alles wat we nodig hebben. Zij wordt gezien als de Drievoudige Godin: Maagd, Moeder en Oude Wijze vrouw. In deze drie aspecten komen alle manifestaties van het vrouwelijke naar voren. De Godin heerst over de langzame processen van opbouw, rijping en afbraak.

De God is het Worden, de bevruchtende energie, de uitbarsting, die bevrucht om zich vervolgens op te offeren en af te sterven. Zonder zijn kracht zou de Godin niets voortbrengen. De God draagt in zijn offer de belofte voor nieuw leven in de opeenvolging van oneindige cycli. Hij is de Jager uit het Woud, de Wilde Groene Man. Door het vieren van de jaarfeesten kun je je verbinden met de cyclische scheppingdans van de God en Godin.

Uit deze beschrijving wordt al duidelijk waarom de wicca ook wel een vruchtbaarsheidsreligie genoemd wordt. In de wicca wordt het leven, het zijn, het worden, en de dood, geëerd en gevierd. De voortgang van de cyclus van opbouw en afbraak wordt gegarandeerd door vruchtbaarheid. Het begrip vruchtbaarheid omvat dan niet alleen fysieke vruchtbaarheid, maar ook spirituele en geestelijke vruchtbaarheid.

Wanneer je gewend bent aan een traditioneel christelijk godsbeeld van bijvoorbeeld een oude-man-met-baard-op wolk, is het vaak moeilijk dit soort anthropomorfe visualisaties los te laten wanneer je binnen de wicca geconfronteerd wordt met een Godenpaar. Het is niet zo dat er binnen de wicca een dogma heerst van een oppermannetje en een oppervrouwtje, waar je je aan onderwerpt of iets dergelijks. Dat zou geen recht doen aan onze verbeeldingskracht en het wijde scala van menselijke spirituele ervaring. Het gaat er binnen de wicca om dat je een persoonlijke connectie vormt met het Goddelijke. En of je die connectie kunt vormen door een voorstelling die sterk antropomorf of totaal abstract is, maakt in feite niet uit, zolang je de dynamiek van polaire krachten en de immanentie in de wereld om en in je maar niet uit het oog verliest.

De manier waarop wicca's een voorstelling vormen van Goden is totaal afhankelijk van wat hen inspireert. Dat kunnen oude verhalen over pantheons zijn die overgeleverd zijn uit andere tijden en culturen. Anderen halen hun inspiratie puur en alleen uit de natuur. Weer anderen kunnen de connectie leggen door ideeën uit andere Westerse esoterische tradities. De God en de Godin kunnen vele namen of vormen hebben, maar de Essentie blijft gelijk.

Priesteres en Priester

In wicca staat de persoonlijke relatie met de Godin en de God centraal, er is geen tussenpersoon die voor jou bemiddelt. Wicca's zijn dan ook in de eerste plaats priesteressen en priesters, en dan heks. Dit klinkt als verantwoordelijkheid, werk en toewijding en dat is het ook. Priesterschap houdt naast die persoonlijke relatie met het goddelijke ook dienstbaarheid in. Naar je medemens en jezelf, midden in de samenleving, niet erbuiten.

Een van de begrippen die samenhangt met priesterschap is roeping en ik denk dat als wicca werkelijk je pad is, de Goden je op een of andere manier zullen duidelijk maken of dat ook zo is. Je zult voor jezelf duidelijk moeten maken waarom je dit Pad wilt bewandelen en wat je motieven zijn. Vooral dat laatste is belangrijk aangezien het Ego een enorme trukendoos achter de hand heeft om je te misleiden. De oeroude Griekse aansporing "Gnwqi se autwn", oftewel "Ken Uzelve" is nog steeds een goede aansporing om jezelf te onderzoeken en daarbij niet zachtzinnig of halfslachtig te werk te gaan. Wat heb je eraan om jezelf priesteres te noemen als je alleen uiteindelijk alleen je eigen Ego dient? De laatste tijd lijkt het een trend voor veel mensen om zichzelf al na vrij korte studie als 'wicca' te betitelen. Ik weet niet of deze mensen beseffen dat het niet nodig is om jezelf al meteen als wicca, en dus Priester(es) te benoemen, wanneer de titel van Student je situatie veel beter dekt. Wanneer je jezelf in eerste instantie beziet als student wordt het ook veel makkelijker om te voelen wanneer je daadwerkelijk klaar ben om de overgang naar het priesterschap te aanvaarden.

De dienstbaarheid naar je medemensen in de wereld om je heen, wordt tot uiting gebracht in het ontwikkelen van vaardigheden waarmee je heel praktisch iets voor anderen kunt betekenen. Dit wordt het kunde-aspect van wicca genoemd. Dat kan bijvoorbeeld door het aanbieden van hulp in de vorm van magisch werk, counseling, spiritueel advies, kruiden om een aandoening te verlichten of te genezen, astrologie om een ander licht op zaken te werpen, divinatie om iemand inzicht in een situatie verschaffen, massage of ander lichaamswerk, etc. Over het algemeen zijn de kundes die je binnen de wicca tegenkomt holistisch en praktisch van aard. Er zijn ook wicca's die zich bezighouden met kunst, schrijven, poezie, kookkunst, tuinieren, dans of andere manieren om expressie te geven aan hun goddelijke inspiratie en dit over te brengen op andere mensen.

Werelden

Zoals opgemerkt is zowel de materiële als immateriële wereld een uitdrukking/afspiegeling van het goddelijke binnen de wicca. Een belangrijk aspect van de wereld is datgene wat we niet met onze zes, "alledaagse" zintuigen kunnen waarnemen. Deze "onzichtbare" werelden (en alles wat daarin te vinden is) worden bereikbaar door het trainen van de geest en het jezelf verbinden met de Godin en de God, en uiteindelijk hun Oorsprong. Training bestaat in eerste instantie uit een programma van meditatie, ontspanning, concentratie en visualisatie. Hiermee streef je in de praktijk ernaar dat je zelf verschillende bewustzijnsstaten leert bereiken en hanteren. Dit vormt de basis en zal ook altijd de basis blijven van al het rituele werk dat je als wicca kunt doen. Pas als je deze vaardigheden onder de knie hebt is het verstandig om te proberen deze werelden te bezoeken. Je zult toch echt eerst moeten leren lopen voordat je kunt leren fietsen om dan de werelden te gaan verkennen.

Magie

Een onderdeel van wicca wordt gevormd door magie. De focus op dit aspect verschilt per persoon en per groep. Sommigen zullen er heel veel gebruik van maken, anderen zelden. Een algemeen gebruikte definitie van magie is de volgende: Magie is de wetenschap van het veranderen van de werkelijkheid overeenkomstig met de wil. Deze definitie laat een aantal belangrijke aspecten zien. Allereerst het aspect wetenschap. Magie als wetenschap houdt in dat bepaalde systemen gebruikt worden om resultaten te bereiken. In de loop van de eeuwen zijn er door allerlei mensen en volken verschillende methoden ontwikkeld. Een aantal voorbeelden zijn: natuurmagie, ceremoniële magie, kaarsenmagie, koordenmagie, stenenmagie etc. Daarnaast is resultaatgerichtheid is ook essentieel. Waarom zou je je met iets bezighouden als er toch niks uitkomt? Magie levert, met de nodige inzet, resultaten. Met andere woorden, magie werkt. Uit eigen ervaring kan ik dit eenvoudig beamen. Het laatste element uit de definitie is onmisbaar. De Wil moet heel sterk zijn. Het is al het ware de brandstof die nodig is om een machine te laten lopen. De Wil moet heel resultaatgericht zijn. De noodzakelijkheid van zo'n sterke wil zorgt ervoor dat magie heel hard werken is. Het is geen kwestie van even wat woordjes uit een boek, of van een site op te lezen, met een staf zwaaien en *poef* daar ligt een briefje van 50 euro voor je neus, of daar belt een of andere lover aan. In veel gevallen is er pure noodzaak en absolute overtuiging voor nodig om uiteindelijk de wil en het doorzettingsvermogen op te kunnen brengen om magie te gebruiken.

Alle magie komt voort uit de menselijke geest. Door magie verander je in eerste instantie jezelf en daarmee de wereld om je heen.

Magie doe je dus ook vaak niet zomaar, voor de lol, simpelweg omdat het teveel werk is om al je wil, aandacht en concentratie te richten op iets dat je eigenlijk niet wil. In het algemeen wordt magie gebruikt om te helen, om vastzittende wereldse problemen op te lossen of om aan de eigen persoonlijkheid te werken. De wicca is vrij aarde-gericht en probeert goede dingen voor elkaar te krijgen voor de wereld, de natuur en de mens. Wanneer je voor aardse zaken werkt, zullen de resultaten die je met magie bereikt altijd door "toeval" tot je komen. Je hebt bijvoorbeeld wel heel dringend een nieuw dak boven je hoofd nodig en net toevallig nadat je hiervoor magie hebt gebruikt (om je inmiddels maandenlange zoekactiviteiten te ondersteunen), komt je klasgenote met de vraag of je niet haar kamer wil overnemen omdat ze plotseling gaat verhuizen naar een fijn huis. De resultaten komen dus niet met een bliksemflits en een donderslag maar via de normale wegen.

Wat hierboven beschreven is, is magie als een techniek die je inschakelt wanneer je iets voor elkaar wilt krijgen. Er is nog een heel andere vorm waarbij de priesteres of priester als enige doel heeft eer te bewijzen aan de Goden waarmee een verbintenis is aangegaan. Het is de magie van het vieren, de vreugde en het jezelf verbinden met het Alles.

Verder vind ik zelf magie ook zeker een Kunst. Op allerlei gebieden kun je je hart en ziel in een magisch ritueel verwerken en het ritueel tot ware kunst verheffen. Het schrijven en declameren van betekenisvolle teksten, het maken van magische voorwerpen, het werken met kleuren, geuren, licht en texturen, het werken met de verbeelding en de emotie(!), al deze dingen associeer ik bij uitstek met het scheppen van een kunstwerk. De opgeroepen sfeer en emoties van een ritueel doen me vaak denken aan wat een kunstwerk in je kan wakker maken...maar dan intenser omdat je magie actief met heel je wezen bedrijft.

Rituelen

Een ritueel is een serie gewijde handelingen die uitgevoerd worden met een bepaalde bedoeling. In de wicca kennen we vrij veel rituelen. Uit de tekstjes hierboven blijkt wel dat bewust handelen een belangrijk aspect is van de wicca. Een ritueel doen is zeer bewust handelen bij uitstek. Stel, er welt een bepaald verlangen in je op, je wilt iets doen (wat precies, laat ik even in het midden). Vervolgens kies je zorgvuldig een plaats en tijd, je bedenkt met wat voor handelingen en teksten je je helemaal kunt richten op het vervullen van je verlangen. Je verzamelt de spullen die je speciaal voor het ritueel wil gebruiken. Je bedenkt welke sfeer je handelingen ondersteunen en je bouwt hem op tijdens het ritueel. Alles wat bij een ritueel komt kijken doe je om het vervullen van je verlangen te ondersteunen. Een ritueel kan heel eenvoudig en kort zijn, maar ook heel uitgebreid en ingewikkeld. De reden om een ritueel te doen is dus om heel geconcentreerd en heel bewust ergens mee bezig te zijn. Door het ontwikkelen van en vasthouden aan bepaalde rituele vormen voor jezelf kun je jezelf sterk conditioneren, waardoor het makkelijker wordt een bepaalde bewustzijnsstaat te bereiken die nodig is om dingen te doen die binnen een ritueel plaatsvinden.

Dit zijn in de wicca meestal de belangrijkste redenen om rituelen te doen:

            - Om iets te vieren (maanfeesten en jaarfeesten bijvoorbeeld).

            - Overgangen in het leven te markeren (geboorte, puberteit, relaties aangaan en verbreken, ouder worden).

            - Bepaalde kennis te bestuderen, te oefenen en in de praktijk te brengen.

            - Om magie te doen als daar behoefte aan is.

Het uitvoeren van rituelen geeft je de mogelijkheid bij de belangrijke transities in het leven stil te staan en er gewijde aandacht aan te geven. Een ritueel is een tijdloos rustpunt en een focuspunt, iets waar veel mensen baat bij hebben in deze jachtige, harde en te rationele consumptiemaatschappij.